Zgodnie z prawem, władza rodzicielska to ogół praw i obowiązków, jaki przysługuje rodzicom wobec dziecka. Pod władzą rodzicielską dziecko zostaje aż do osiągnięcia pełnoletniości. Jednak prawo pozwala także na ograniczenie władzy rodzicielskiej, zarówno ojcu, jak i matce. Kiedy tak może się stać?

Przesłanki ograniczenia władzy rodzicielskiej

Ograniczenie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom możliwe jest z kilku powodów. I wcale nie musi to być sytuacja przez nich zawiniona, ani przypadek, gdy np. wyrządzili szkodę dziecka.

Przeczytaj: Rozwód krok po kroku – wyjaśniamy.

Po pierwsze, do ograniczenia władzy rodzicielskiej jednego z rodziców dochodzi, gdy żyją oni w rozłące. W takim przypadku sąd ogranicza władzę rodzicielską jednego z rodziców do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka, a drugie z rodziców zostaje z pełnią praw rodzicielskich. Ale jeśli rodzice przedstawią zgodne porozumienie co do sposobu wychowania dziecka, sąd może pozostawić obojgu pełnię praw rodzicielskich.

W praktyce rozłąka rodziców najczęściej oznacza rozwód, ale zgodnie z prawem, wcale nie musi do niego dojść. Wystarczy, że rodzice żyją w dwóch różnych miejscach, a w ocenie sądu, zagraża to dobru dziecka. Według statystyk, w przypadku rozwodu, sąd najczęściej decyduje się ograniczyć władzę rodzicielską ojcu, ale sytuacja ta zaczyna się powoli zmieniać.

Tu przeczytasz jak się przygotować do rozwodu. A tu jak uzyskać rozwód z orzeczeniem o winie.

Drugim powodem ograniczenia praw rodzicielskich ojca lub matki jest zagrożenie dobra dziecka. Innymi słowy, to sytuacja, w której sąd uznał, że zachowanie rodziców może mieć negatywne skutki wobec dziecka.

W takich przypadkach sąd może zdecydować o ograniczeniu władzy rodzicielskiej matki, ojca, jak i o ograniczeniu władzy rodzicielskiej obojga rodziców. Sąd może też nałożyć na rodziców specjalne wymagania.

Na czym polega ograniczenie władzy rodzicielskiej?

Ograniczenie praw rodzicielskich z powodu zagrożenie dobra dziecka reguluje art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wylicza on skutki ograniczenia władzy rodzicielskiej, jakie mogą być zawarte w rozstrzygnięciu sądu.

Ograniczając władzę rodzicielską sąd może m.in.:

  • Zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, w szczególności do pracy z asystentem rodziny.
  • Wysłać rodziców na terapię rodzinną.
  • Określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu.
  • Ograniczyć władzę rodzicielskiej poprzez nadzór kuratora.
  • Skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi.
  • Zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej poprzez nadzór kuratora może objąć także zarządzanie majątkiem dziecka.

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem a ograniczenie władzy rodzicielskiej

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez jednego z rodziców drugiemu także może być podstawą do ograniczenia praw rodzicielskich. Rodzic, któremu kontakty są utrudniane powinien zażądać widzeń w towarzystwie kuratora i uregulowania kontaktów z małoletnim przez sąd.

Przeczytaj także artykuł o opiece nad dziećmi po rozwodzie.

Sprawa o ograniczenie władzy rodzicielskiej – jak wygląda?

Sprawa o ograniczenie praw rodzicielskich powinna toczyć się przed sądem rejonowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, a gdy takiego miejsca nie da się określić, to sprawa powinna trafić do sądu właściwego ze względu na miejsce pobytu małoletniego.

W sprawie o ograniczenie praw rodzicielskich nie wszczyna się procesu. Sąd decyduje w innym trybie, dlatego w takim przypadku nie składa się pozwu o ograniczenie władzy rodzicielskiej, a jedynie wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej i ustalenie kontaktów. Nie można tych spraw łączyć z postępowaniami dotyczącymi alimentów.

Przeczytaj jak uzyskać alimenty krok po kroku?

Po zmianach w prawie z 2015 r. sąd może też w jednym postępowaniu decydować o ograniczeniu władzy rodzicielskiej i ustaleniu kontaktów z dzieckiem. Możliwe jest, by w jednym postępowaniu sąd rozpatrzył także wnioski o ograniczenie władzy rodzicielskiej i ustalenie miejsca pobytu dziecka.

Wniosek o ograniczenie praw rodzicielskich – kto może złożyć?

Sprawa przed sądem może rozpocząć się od wniosku złożonego przez jednego z rodziców. Ale wniosek o ograniczenie praw rodzicielskich mogą złożyć także szkoły, organizacje i placówki sprawujące opiekę nad dzieckiem, opieka społeczna, a nawet policja czy organy administracji samorządowej i rządowej.

Wzór wniosku o ograniczenie władzy rodzicielskiej często można znaleźć na stronie sądu, jednak jego wypełnienie wymaga doświadczenia. Bardzo skrupulatnie musi zostać przygotowane uzasadnienie wniosku o ograniczenie władzy rodzicielskiej, bo m.in. na jego podstawie sąd podejmie decyzje. Pomóc w tym mogą prawnicy z Kancelarii Śledczej.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej z urzędu – kiedy może nastąpić?

Sąd, który otrzyma informacje, że dobro dziecka może zostać zagrożone, może także zdecydować o ograniczeniu władzy rodzicielskiej z urzędu. O przesłankach do ograniczenia władzy rodzicielskiej są może dowiedzieć się z innych postępowań, a także od każdego, kto z taką informacją się zgłosi.

W przypadku postępowania o ograniczenie praw rodzicielskich z urzędu, rodzice są o sprawie zawiadamiani. Mają możliwość uczestnictwa, powoływania świadków i dowodów.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej może być bolesne zarówno dla rodziców, jak i dla małoletnich dzieci. Dlatego powinno być ostatecznością. Ale czasem to jedyne wyjście, by zadbać o dobro dziecka.

 

B L O G